Hoe ontwerp je een app die aanzet tot verandering in het gedrag?

Geschreven door Elien Phernambucq.

elien@dwvd.nl
06 29 27 84 12

Hoe design je voor gedragsverandering?

Gezonder eten, hardlopen, mediteren, noem het zo gek niet of er is een app voor. Sommige apps zijn fantastisch verslavend (in goede zin). Andere apps worden na één keer openen door de gebruiker vergeten en sterven een stille dood.

Wat onderscheid de goede apps van de mindere? In een serie blogs beschrijf ik de basisingrediënten die een app nodig heeft om gedragsverandering tot een succes te maken. In deze blog behandel ik de ingrediënten zelfovertuiging, gewoontevorming en frequentie.

 

“Be cautious with apps that try to change your body without first trying to understand your mind”

 

De misser van de eetmeter

Om de theorie wat handvaten te geven start ik met een voorbeeld van een app die met de juiste intenties ontwikkeld is, maar zijn doel helaas niet altijd dient. De ‘Eetmeter’, een app van het voedingscentrum. Het is een simpele app; per maaltijd voer je in wat je hebt gegeten. Per ingrediënt wordt weergeven hoeveel calorieën en nutriënten het telt. Zo bouw je een eetdagboek op. Door deze input krijg je zicht op je eetpatronen. Dit vraagt echter veel input van de gebruiker.

app-moeheid ligt op de loer

Omdat de interacties eentoning zijn en de interface onnodig statisch veroorzaakt dit al snel app-moeheid. Wanneer de app wordt ingezet als hulpmiddel in een breder programma (bijvoorbeeld parallel aan de begeleiding van een personal coach of diëtiste) kan ik me voorstellen dat het een goed hulpmiddel is. Maar wanneer je hem gebruikt als stand-alone app, moet je van goede huize komen wil je dit langer dan drie dagen volhouden.

 

 

 

Het is een fenomeen dat ik vaker tegenkomen; onder het mom van ‘weet wat je eet’ programma’s zoeken organisaties als het voedingscentrum heil in de overdracht van kennis via apps. Ze vertellen wat je wel en niet mag eten, en hopen dan dat niemand uit de bocht schiet. Reint Jan Renes – Lector aan de Hogeschool van Utrecht – formuleert het in zijn boek over gedragsverandering zo; “Communicatie en designprofessionals die aan de slag gaan met gedragsverandering hebben een vrijwel onbedwingbare neiging om in te zetten op kennis… Wat we weten en vinden lijkt onlosmakelijk verbonden met hoe we ons in de praktijk gedragen. Maar is dat ook echt zo?”. Nee, uit zijn onderzoek blijkt juist dat de ingrediënten die aanzetten tot gedragsverandering weinig met de ‘kennis rijkheid’ te maken hebben.

Om écht gezond te eten is verandering van ons gedrag nodig. Onze voedingskeuzes zijn afhankelijk van heel andere dingen; je mindset, je houding, je gedrag, je gewoonten, je denkpatronen, je stresslevel, etcetera. Simpel gezegd; je doorzettingsvermogen keer op keer aanspreken om de juiste keuzes te maken werkt op de lange termijn niet. Een app waarin je dagelijks stoïcijns moet invoeren wat je hebt gegeten, heeft niet de gewenste impact. Maar wat werkt dan wel? En hoe kun je beginnen te ontwerpen voor gedragsverandering?

 

Creëer zelfovertuiging bij de gebruiker

Gedragswetenschapper Charles Duhigg is vol lof over ‘keystone habits’. Vrij vertaald als de optelsom van kleine dagelijkse winsten. Opgeteld in de tijd zorgen deze kleine onmerkbare veranderingen ervoor dat grotere doelen binnen handbereik komen. Een nuttig middel om in te zetten bij een gedragsveranderingsapp.

 

“A remarkable achievement is just what a long series of unremarkable, inglorious tasks looks like from far away” – Tim Urban

 

Self-efficacy bij de gebruiker te creëren is cruciaal. In andere woorden; de app moet gebruikers helpen bij de overtuiging dat zij zelf het vermogen hebben om verbetering aan te brengen in hun leven. De app kan ook helpen bij het doorbreken van hun self-fulfilling prophecy. ‘Gezond koken.. ik zou het wel willen, maar ik kom er niet aan toe’. Zolang je overtuigd bent van het feit dat je er niet aan toe komt zul je de tijd ervoor niet vinden. Mensen hebben concrete handvatten nodig om ‘hun persoonlijke storyline’ te herschrijven.

 

Ontwerp kleine winsten, op de lange termijn tellen deze op

Geef je productervaring zo vorm dat deelnemers keer op keer ‘succesjes behalen’. Ontwerp interacties waarmee de gebruiker opeenvolgend kleine winsten behaalt; concrete handvatten bieden die makkelijk zijn om vol te houden maar een gebruiker nét genoeg uitdagen. De meditatie app Headspace is hier een mooi voorbeeld van. Terwijl Andy – jouw persoonlijke coach en hoofdrolspeler in de app – je bemoedigend en intiem toefluistert in je oor, neem je dagelijks 10 minuten voor jezelf. De oefeningen zijn makkelijk en lukken altijd. Als het een dag wat minder gaat, is dat geen probleem. Immers ben je er in geslaagd 10 minuten voor jezelf te nemen. Dit geeft je een lekker gevoel over jezelf.

 

 

Gewoontevorming; veranker het gedrag

Een goede app biedt gebruikers een manier om hun gezonde gedrag te verankeren in hun dagelijkse routine. Koppel het gewenste gedrag aan een gewoonten die helemaal gebrandmerkt zitten in het gedrag van de gebruiker. Dingen die ze dagelijks meermaals doen zonder veel na te denken. Zoals koffie zetten, naar de wc gaan, tandenpoetsen, tas inpakken. Bijvoorbeeld; Ik zet het koffiezetapparaat aan, en terwijl de koffie pruttelt ga ik een grapefruit te lijf. Een belangrijke kwaliteit is dat je het voornemen heel concreet maakt (dus niet: ‘morgen ga ik gezond koken’, maar ‘morgen sta ik een kwartier eerder op en fiets ik na het ontbijt naar de Albert Heijn om boodschappen te doen’). Door een duidelijk plan te formuleren ben je minder overgeleverd aan je wilskracht.

Ontwerp een handvat dat zegt “als je situatie x tegenkomt dan doe je y”. Uit onderzoek blijkt dat dit erg effectief is als het gaat om minder aantrekkelijke doelen. Zoals gezond eetgedrag dat pas op de lange termijn effecten oplevert. Door je eet opties proactief voor de hele dag te plannen, wordt je minder afhankelijk van wilskracht op je zwakke momenten. Maar alleen een opeenvolging van succesvolle interacties en concrete handvatten is niet genoeg.

Frequentie; loading the next trigger

Voor gewoontevorming is een herhaling van acties cruciaal. Ook de frequentie waarmee dat gebeurt is belangrijk. Richt je app zo in dat gebruikers terwijl ze met de app interacteren een ‘hook’ plaatsen om de volgende dag terug te komen. Tinder – jaja de beruchte dating app – is hier supergoed in. Nir Eyal beschrijft in zijn boek dat het geniaal is hoe Tinder ‘hooks’ plaatst. Het werkingsprincipe is simpel. Swipe rechts als je iemand leuk vindt. Wanneer dit wederzijds is wordt onaangekondigd een private chat window geopend met die persoon. Wanneer je dus lekker een avondje rechts hebt zitten swipen, wordt je de volgende dag overvallen door push notificaties van ‘private chat windows’. Ofwel, inherent aan de interactie bouwt een gebruiker zelf het bruggetje om de app later weer te gebruiken. Dit is niet alleen geniaal, maar ook cruciaal als je terugkerend gebruik wilt stimuleren. Met ditzelfde principe kun je ook aan de slag wanneer je een app ontwerpt.

“Habit-forming technologies leverage the user’s past behaviour to initiate an external trigger in the future” – Nir Eyal

Hoe kan de Eetmeter app deze ingrediënten gebruiken?

Zeuren vanaf de zijlijn is natuurlijk een easy way out. Ik respecteer dat het voedingscentrum hun nek uitsteekt om een gratis app te bouwen en bovendien te onderhouden. In plaats van een saaie opeenhoping van ingrediënten zou de app elementen toe kunnen voegen die bijdragen aan zelfovertuiging, gewoontevorming en frequentie. Om precies te weten hoe dat eruit kan zien zou ik met hun aan tafel moeten zitten. Maar een korte sessie aan de tekentafel leverde alvast het volgende op;

 

Meer weten?

Wil je meer weten over hoe je de juiste balans van features samenstelt voor je app? Ben je ontwerper, front-end of back-end developer en vind je het leuk om aan impactvolle apps voor een nieuwe economie te werken? We hebben altijd vacatures open staan! Ben je ondernemer en zoek je een betrouwbare digitale studio om gezamenlijk jouw idee tot een app te maken? Wij zijn expert in het ontwikkelen van minimum viable products, en helpen je graag op weg. Je bent van harte welkom voor een kop koffie bij ons op kantoor.

 

alle artikelen

app laten ontwikkelen?

Neem geheel vrijblijvend contact op voor een prijsindicatie of afspraak.